آیا خانه شما هر روز میکروپلاستیک تولید می‌کند؟
omnasi journalوقتی از میکروپلاستیک حرف می‌زنیم، معمولاً به آب دریا، بطری‌های پلاستیکی یا ماهی‌ها فکر می‌کنیم. اما بخشی از مواجهه ما ممکن است جایی بسیار نزدیک‌تر اتفاق بیفتد: داخل خانه.
فرش، لباس، پرده، مبلمان، تشک، بسته‌بندی‌ها و بسیاری از وسایلی که هر روز استفاده می‌کنیم، حاوی مواد مصنوعی هستند. با ساییده شدن، شست‌وشو، حرکت یا فرسودگی این مواد، ذرات بسیار ریزی می‌توانند جدا شوند و وارد گردوغبار یا هوای محیط شوند.
این ذرات ممکن است آن‌قدر کوچک باشند که دیده نشوند، اما همین نامرئی بودن آنها را به یکی از موضوعات جدید پژوهش‌های سلامت محیطی تبدیل کرده است.
یک مرور منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که ۵۷ مطالعه مشاهده‌ای از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ را بررسی کرد، نشان داد میکروپلاستیک‌های موجود در هوای داخل ساختمان در خانه‌ها و فضاهای جمعی به‌طور گسترده گزارش شده‌اند. در این مطالعات، غلظت‌ها بسته به محیط بسیار متفاوت بودند، اما عوامل مهمی مانند پارچه‌های مصنوعی، فرش، مواد ساختمانی، تعداد افراد و تهویه با میزان آنها ارتباط داشتند.
یعنی خانه فقط محلی نیست که میکروپلاستیک وارد آن می‌شود.
خود محیط خانه می‌تواند بخشی از چرخه تولید و انتشار این ذرات باشد.
میکروپلاستیک از کجا می‌آید؟
یکی از منابع مهم، الیاف مصنوعی است.
لباس‌هایی که از پلی‌استر، نایلون یا سایر الیاف مصنوعی ساخته شده‌اند، با حرکت و اصطکاک می‌توانند الیاف بسیار ریزی آزاد کنند. فرش و مبلمان مصنوعی نیز می‌توانند همین نقش را داشته باشند.
یک مرور علمی درباره میکروپلاستیک‌های موجود در هوای داخل، فرسایش منسوجات مصنوعی و کف‌پوش‌ها را از منابع مهم این ذرات معرفی کرده است. حرکت افراد، جریان هوا و ویژگی‌های ساختمان نیز می‌توانند تعیین کنند این ذرات چطور در فضا جابه‌جا شوند.
به همین دلیل است که مقدار میکروپلاستیک در یک اتاق لزوماً ثابت نیست.
وقتی در خانه راه می‌رویم، لباس عوض می‌کنیم، روی فرش حرکت می‌کنیم یا پارچه‌ها را تکان می‌دهیم، شرایط محیطی تغییر می‌کند.
خانه یک فضای ساکن نیست؛ یک سیستم متحرک است.
گردوغبار خانه فقط گردوغبار نیست
یکی از مسیرهای مهم مواجهه با میکروپلاستیک، گردوغبار ته‌نشین‌شده است.
در یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران گردوغبار خانه و محیط کار را در بیرمنگام بریتانیا بررسی کردند. آنها در نمونه‌های هر دو محیط میکروپلاستیک پیدا کردند و غلظت متوسط در خانه‌ها از محل‌های کاری بالاتر بود. در این مطالعه، وجود فرش یکی از عوامل مهم مرتبط با غلظت بیشتر میکروپلاستیک در خانه‌ها بود.
جالب‌تر اینکه شکل غالب ذرات، الیاف و قطعات کوچک پلاستیکی بود.
پژوهشگران بر اساس برآوردهای همان مطالعه، مواجهه روزانه از طریق بلع تصادفی گردوغبار را برای بزرگسالان حدود ۵۶ ذره و برای کودکان خردسال حدود ۱۰۳ ذره در روز تخمین زدند. این اعداد مربوط به همان جمعیت و روش مطالعه هستند و نباید به‌عنوان یک مقدار ثابت برای تمام خانه‌ها یا کشورها در نظر گرفته شوند.
اما یک نکته مهم را نشان می‌دهند:
گردوغبار خانه فقط خاک و ذرات طبیعی نیست.
ممکن است بخشی از آن شامل مواد مصنوعی ناشی از محیط زندگی ما نیز باشد.
آیا ما این ذرات را تنفس می‌کنیم؟
بخشی از میکروپلاستیک‌های داخل ساختمان می‌تواند در هوا معلق بماند.
اندازه ذره اهمیت زیادی دارد. ذرات بزرگ‌تر بیشتر احتمال دارد روی سطوح بنشینند، در حالی که برخی ذرات کوچک‌تر می‌توانند مدت بیشتری در هوا باقی بمانند و در صورت استنشاق، به بخش‌های پایین‌تر دستگاه تنفسی برسند.
مرور نظام‌مند سال ۲۰۲۴ درباره میکروپلاستیک و نانوپلاستیک در هوا تأکید کرد که اگرچه شواهد مربوط به حضور این ذرات در هوای داخل و خارج در حال افزایش است، هنوز برای برآورد دقیق میزان استنشاق انسان، روش‌های استاندارد و داده‌های قابل‌مقایسه کافی وجود ندارد.
یک مرور انتقادی در سال ۲۰۲۵ نیز مجموعه‌ای از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی را بررسی کرد که در آنها مواجهه با میکروپلاستیک‌های هوابرد با فرایندهایی مانند التهاب، آسیب سلولی و استرس اکسیداتیو مرتبط بوده است. اما این نتایج عمدتاً شواهد سمیت‌شناختی و پیش‌بالینی هستند و هنوز نمی‌توان از آنها نتیجه گرفت که میزان معمول مواجهه خانگی در انسان الزاماً باعث بیماری مشخصی می‌شود.
این تفاوت مهم است.
وجود یک ماده در محیط با اثبات خطر بالینی آن یکسان نیست.